گفت و گو با دكتر علي اكبر جلالي

كارگزاران روابط عمومي2، كاشفان قدرتمند درياي اطلاعات هستند

شارا/ 22 آبان 1388 -دانش كشف و قدرت تشخيص اطلاعات درست از نادرست و اطلاعات خام از پرورده، بهره گيري از فرصت هاي به وجود آمده ناشي از ايجاد شبكه هاي اجتماعي در بستر اينترنت و در يك كلام دگرگوني و وقوع تحولات عظيم در جريان برقراري ارتباطات، فضاي جديدي را پيش روي كارگزاران روابط عمومي گسترانيده كه ضرورت حركت به سوي روابط عمومي2 را رقم زده است. گفت و گو با دكتر علي اكبر جلالي نمايه اي كامل همراه با رهنمودها و بايسته هاي روابط عمومي2 و تحولات روزافزون ناشي از گسترش فناوري هاي اطلاعاتي را پيش روي مخاطب قرار مي دهد. آچه از نظر مي گذرد آخرين ايده ها و نظرات دكتر درباره زيرساخت هاي لازم، نحوه فرهنگ سازي براي شهروندان الكترونيك توسط روابط عمومي ها، نقاط ضعف و قوت كاربردهاي فنوري اطلاعات در ايران و چشم انداز آينده است كه با هم مي خوانيم.

- به عنوان نخستين سوال تعريف جنابعالي از شهر الكترونيك و شهروند الكترونيك چيست؟ نقش روابط عمومي ها را در گسترش فرهنگ و ارتقاي سطح سواد الكترونيكي شهروندان چگونه ارزيابي مي كنيد؟

 دكتر جلالي: شهر الكترونيك جايي است كه شهروندان به صورت شبانه روزي و هفت روز هفته با شيوه اي باثبات، قابل اطمينان، ارزان و سريع به خدمات دولتي، بخش خصوصي، شهرداري ها و سازمان هاي مختلف دسترسي دارند. به طوري كه منجر به سطح ارتقاي كمي و كيفي شود. شهروند در اين شهر كسي است كه كارها و امور روزمره خود را با استفاده از ابزارهاي فناوري اطلاعات به راحتي و در شرايط امن انجام دهد. روابط عمومي ها در اين ميان نقش برجسته اي در رشد و پرورش شهروندان الكترونيك دارند. زيرا آن ها نيروهاي متخصصي هستند كه پيشگام در عرصه هاي فناوري اطلاعات محسوب مي شوند. بنابراين لازم است با فراگيري آموزش هاي لازم توانمند شوند و
قابليت ها و تجارب خود را به ساير عموم انتقال دهند. زيرا معتقدم جامعه اطلاعاتي شكل گرفته و بايد براي زندگي در عصر جديد آمادگي هاي لازم را بدست آورد.

- زيرساخت ها و بسترهاي موجود اينترنت در كشور از نظر شما در چه سطحي قرار دارد؟ با مقايسه وضعيت اينترنت در كشور با ساير كشورهاي جهان به چه نتايجي مي رسيم؟

 دكتر جلالي: در حوزه تعداد كاربران در كشور ما در وضعيت خوبي بسر مي بريم. ميزان كاربران در جهان 6/1 ميليارد نفر است كه يك چهارم جمعيت جهان را شامل مي شود. در كشور ما در كشور ما 27 ميليون نفر كاربر اينترنت هستند كه بيشتر از يك چهارم جمعيت را دربر مي گيرند. در حوزه ميزان پهناي باند ما در وضعيت بدي بسر مي بريم. سرعت اينترنت در كشور كره چهار هزار برابر بيشتر از كشور ماست. كره اي ها با سرعتي برابر 20 مگابيت يعني 200 هزار كيلوبيت به اينترنت دسترسي دارند كه اين ميزان در كشور ما حداكثر پنج كيلوبيت در ثانيه است. سومين نكته در مورد اينترنت كشور در حوزه مديريتي اين مساله است. متاسفانه اراده مسوولان كشور در استفاده از كاربردهاي فناوري اطلاعات جدي نيست. دولت الكترونيك به موضوع فراگيري تبديل نشده است و سازمان ها و نهادهاي مختلف به صورت جزيره اي وارد عمل شده اند. بدون آنكه حمايت و هدايت كلاني نسبت به همسويي و يكپارچگي فعاليت هاي پراكنده وجود داشته باشد. نتيجه كار آن مي شود كه در ميان 196 كشور جهان از نظر دانلود، ما در رتبه 184 قرار گرفته ايم كه اصلاً قابل قبول نيست.

- تحليل جنابعالي در مورد اطلاعات گسترده اي كه كاربران اينترنت با آن مواجه مي شوند چيست؟ لطفاً در مورد ويژگي ها و جنس اطلاعاتي كه در بزرگراه اطلاعاتي وجود دارد صحبت بفرماييد.

 دكتر جلالي: اطلاعات در اينترنت به دو دسته خام و پرورده تقسيم مي شوند. اطلاعات خام مانند موارد اوليه هستند مثل خاك، آجر و ساير مصالح كه وقتي تبديل به محصول مي شوند در دسته اطلاعات پرورده قرار مي گيرند. در اينجا ارزش اطلاعات خام به مراتب بالاتر از پرورده است. در حال حاضر اكثر اطلاعات پرورده هستند. متخصصان و كارگزاران روابط عمومي بايد بتوانند با تشخيص اين دو از يكديگر، اطلاعات خام را جمع آوري و قابل عرضه به مخاطبان كنند. بنابراين وجود اطلاعات في نفسه كافي نيست. دانش كشف و تمايز ميان اطلاعات درست و غيرقابل استفاده بر عهده كارگزاران روابط عمومي2 است. توليدات ديجيتالي كه بر اساس دانايي به شكل خام وارد اينترنت مي شوند بايد پس از تفكيك و پرورده ساختن آن ها به شكل مفيد و موثر به بهره برداري برسند.

- يكي از مباحث اخير در دنياي اينترنت، ايجاد شبكه هاي اجتماعي است. روابط عمومي2 چه استفاده هايي از اين شبكه ها مي تواند داشته باشد؟

دكتر جلالي: به موضوع مهم و حياتي اشاره كرديد. اين شبكه هاي اجتماعي شرايطي را فراهم كرده اند كه از نظر اقتصادي، فرهنگي و سياسي تاثيرات زيادي به جاي گذاشته اند. كشورهايي كه نگراني هاي امنيتي و سياسي زيادي دارند، به گمان اينكه مي توانند از اين شبكه ها فاصله بگيرند، به اعمال محدوديت و فيلترينگ روي مي آورند. در حالي كه اين شبكه ها منافع فوق العاده زيادي براي كشورها به خصوص در حوزه اقتصادي و آموزشي دارند. سايت هايي نظير فيس بوك، يوتيوپ و ماي اسپيس هر كدام تقريباً بيش از يك هزار ميليون كاربر دارند. در هر ثانيه 10 ساعت فيلم در سايت يوتيوپ آپلود مي شود. روابط عمومي ها نيازي به خريداري نرم افزارهاي حفظ و آرشيو ندارند. گروه هاي آموزشي در دل اين سايت ها ايجاد شده و ناخواسته تمام كشورها مجبور به استفاده از آن مي شوند. روابط عمومي2 از شبكه هاي اجتماعي مي تواند به خوبي استفاده كند و ظرفيت هاي بالاي موجود، با بهره گيري از شيوه هاي جديد تبليغي و فنون نوين روابط عمومي با مخاطبان خود به تعامل بپردازد.

- پيش بيني شما در مورد آينده كاربردهاي فناوري اطلاعات، تاثيرات آن بر نوع زندگي انسان ها چيست؟ در صورت امكان در مورد تئوري نظريه موج چهارم، عصر مجازي، نيز صحبت كنيد.

 دكتر جلالي: فناوري هاي اطلاعاتي به صورت ناگهاني زماني چنان تاثيري از خود نشان خواهند داد كه مردم جهان شگفت زده مي شوند. تا آنجا كه حتي بسياري از ساختارها و هنجارها گذشته را به چالش كشيده و حتي موجب نااميدي و ياس در جامعه شود. جهان فردا كه در قالب موج چهارم يا عصر مجازي سه بعدي مطرح شده، شرايطي را رقم مي زند كه بدون حضور فيزيكي، هر فرد، در هر زماني در هر جايي باشد، با اختصاص فضايي به خود در اينترنت، مفهوم مرگ از ميان مي رود. انسان علاوه بر بعد جسم و روح داراي بعد ديگري مي شود كه در دنياي مجازي حادث مي شود. انسان مي تواند براي ساليان سال پس از مرگ جسمي برنامه ريزي كند و هر روز در دنياي مجازي حاضر باشد. اين مساله شايد كمي ترسناك به نظر رسد اما حقيقتي است كه شكل گرفته است. كسي كه در دنياي مجازي سه بعدي قرار مي گيرد، مي تواند هميشه وجود داشته باشد. اجازه دارد هر روز، بروز شد. همان گونه كه انسان جسم و روح دارد، بعد ديگري نيز به آن اضافه شده كه بعد اطلاعات است. حتي تصوير شما نيز با گذشت زمان در فضاي مجازي تغيير مي كند و اطلاعات به سايت شما وارد شده و ديتابيس شما ارتقا مي يابد.

به پرسش هايي كه در فضاي مجازي از شما مي شود پاسخ دهيد و هميشه كاربران شما را زنده مي پندارند. شايد مباحثي كه آن ها را بيان مي كنم به تخيل شبيه باشد. اما انيشتين مي گويد: «تخيل از دانش مهمتر است». ما هم مي توانيم از مصرف كننده صرف اطلاعات به توليدكننده اطلاعات تبديل شويم. براي نايل شدن به اين هدف بايد ده ها برابر از آنچه كه در حوزه فناوري اطلاعات هزينه مي كنيم، بيشتر هزينه كرد. بايد پذيرفت كه جامعه اطلاعاتي شكل گرفته و ما نيز جداي از آن نيستيم. مردمان كشور هند هم اكنون در فضاي مجازي اينترنت تبديل به كارمندان كمپاني هاي آمريكايي شده اند. در حالي كه در خانه هاي خود در هندوستان بسر مي برند اما براي كمپاني هاي آمريكايي با قبول مسووليت كار گرفته و حقوق دريافت مي كنند. شكل كار كردن نيز در روزگار ما تغيير كرده است. يكي از كاربردهاي فناوري اطلاعات اين است كه هيچكس بيكار نمي ماند. يادمان باشد كه معيار توسعه يافتگي كشورها، دارا بودن و دسترسي داشتن به گنج هزاره سوم است و روابط عمومي ها در اين راه بايد پرچمدار و قافله سالار كاروان شهروندان الكترونيك باشند.