امکان سنجی روابط عمومی در ايران:

 بررسی شايستگی های مديران روابط عمومی در سازمان های دولتی

اشاره

دبيرخانه دايمی کنفرانس بين المللی روابط عمومی ايران با طراحی و توزيع آن، نظرات شرکت کنندگان در پنجمين کنفرانس بين المللی روابط عمومی ايران را در آبان ماه 1387 پيرامون «شايستگی های مديران روابط عمومی در سازمان های دولتی» جويا شد. آنچه می خوانيد ماحصل اين نظرسنجی و ديدگاه بيش از 700 نفر از مديران، کارشناسان، صاحب نظران و متخصصان روابط عمومی ايران پيرامون اين موضوع است.

اين بررسی در چهار شاخصه مديريتی، علمی، ارتباطی و اخلاقی و هر کدام با پنج ملاک متفاوت صورت گرفته است. هر ملاکی با چهار گزينه «عالی»، «خوب»، «متوسط» و «ضعيف» مورد ارزيابی قرار گرفته که در نتايج زير، تبديل شده اين گزينه ها به درصد نمايش داده شده است به طوری که گزينه «عالی» برابر 100 درصد و گزينه «ضعيف»، 25 درصد محاسبه شده است.

همچنين در ادامه نتايج به دست آمده از نظرات شرکت کنندگان در پنجمين کنفرانس بين المللی روابط عمومی ايران به صورت تفصيلی ارايه شده است:

نتايج تفصيلی

 الف) شايستگی های مديريتی

جدول(1): نتايج به دست آمده از ارزيابی ملاک های شاخصه مديريتی روابط عمومی در سازمان های دولتی

در شاخص شايستگی های مديريتی، هر پنج ملاک تقريباً به طور مساوی، متوسط و خوب ارزيابی شده است. با اين حال «تلاش برای تدوين برنامه های بلندمدت و کوتاه مدت» پايين ترين و «توانايی تصميم گيری برای انجام فعاليت های روابط عمومی» بالاترين ملاک ارزيابی شده است.

در بررسی نتايج به دست آمده از اين ارزيابی به تفکيک مشخصات فردی نتايج زير به دست آمده است:

- کلاً زنان اين ملاک ها را پايين تر از مردان ارزيابی نموده اند. اما تفاوت جنسيت، تفاوت معناداری در نتايج ارزيابی ايجاد نکرده است.

- ملاک های شاخصه مديريتی، با بالا رفتن سن افراد ارزيابی کننده، بالاتر ارزيابی شده اند. افراد زير 25 سال، ملاک ها را به صورت معناداری پايين تر از ديگر رده های سنی ارزيابی نموده اند.

 - با بهتر شدن و بالاتر رفتن مدرک تحصيلی افراد ارزيابی کننده، ملاک ها پايين تر ارزيابی شده اند. اين تغيير به صورت معناداری نشان می دهد هر چه ميزان تحصيلات افراد بالاتر باشد، ملاک های مورد سنجش، پايين تر ارزيابی می شوند.

- در بررسی به عمل آمده، با تغيير رشته تحصيلی افراد تغيير معناداری در ارزيابی ها صورت نگرفته است. اما شاهد هستيم که افرادی که رشته تحصيلی آن ها «علوم ارتباطات» و «مديريت» بوده است، پايين ترين ارزيابی را نسبت به ملاک های معرفی شده شاخصه «شايستگی های مديريتی» داشته اند.

- اختلاف معناداری، با تغيير موقعيت سازمانی افراد در نتايج به دست آمده ايجاد نمی شود.

- «نوع سازمان»، «ميزان سابقه تاسيس روابط عمومی در سازمان» و «ميزان سابقه حضور افراد در حوزه روابط عمومی» در ارزيابی ملاک ها، تفاوت معناداری را باعث نشده است.

ب) شايستگی های علمی

جدول(2): نتايج به دست آمده از ارزيابی ملاک های شاخصه علمی مديران روابط عمومی در سازمان های دولتی

در شاخص «شايستگی های علمی»، ملاک «به کارگيری و استفاده از مشاوران روابط عمومی» پايين ترين و «ارتباط تجربيات مدير با روابط عمومی» بالاترين ملاک ارزيابی شده است. در کل نيز شايستگی های علمی در حد «متوسط» و «خوب» ارزيابی شده است.

در بررسی نتايج به دست آمده از اين ارزيابی به تفکيک مشخصات فردی نتايج زير به دست آمده است:

- با اينکه کلاً زنان اين ملاک ها را پايين تر از مردان ارزيابی نموده اند؛ اما تفاوت جنسيت، تفاوت معناداری در نتايج ارزيابی ايجاد نکرده است.

- ملاک های شاخصه علمی، با بالا رفتن سن افراد ارزيابی کننده، بالاتر ارزيابی شده اند. افراد زير 25 سال، ملاک ها را به صورت معناداری پايين تر از ديگر رده های سنی ارزيابی نموده اند. البته افراد بيش از 40 سال ميزان کمی از افراد 26 تا 40 سال ملاک ها را پايين تر ارزيابی نموده اند.

 - با بهتر شدن و بالاتر رفتن مدرک تحصيلی افراد ارزيابی کننده، ملاک ها پايين تر ارزيابی شده اند. اين تغيير به صورت معناداری نشان می دهد هر چه ميزان تحصيلات افراد بالاتر باشد، ملاک های مورد سنجش، پايين تر ارزيابی می شوند.

- در بررسی به عمل آمده، با تغيير رشته تحصيلی افراد تغيير معناداری در ارزيابی ها صورت نگرفته است. اما شاهد هستيم که افرادی که رشته تحصيلی آن ها «علوم ارتباطات» و «مديريت» بوده است، پايين ترين ارزيابی را نسبت به ملاک های معرفی شده شاخصه «شايستگی های علمی» داشته اند.

- اختلاف معناداری، با تغيير موقعيت سازمانی افراد در نتايج به دست آمده ايجاد نمی شود.

- سازمان های خصوصی، ملاک های شاخصه علمی را بالاتر از سازمان های دولتی ارزيابی کرده اند. اما اين اختلاف، اختلاف معناداری نبوده است.

- «ميزان سابقه تاسيس روابط عمومی در سازمان» و «ميزان سابقه حضور افراد در حوزه روابط عمومی» در ارزيابی ملاک ها، تفاوت معناداری را باعث نشده است.

ج) شايستگی های ارتباطی

جدول(3): نتايج به دست آمده از ارزيابی ملاک های شاخصه ارتباطی مديران روابط عمومی در سازمان های دولتی

در شاخص «شايستگی های ارتباطی»، تفاوت معناداری بين ملاک های پنج گانه مطرح شده وجود نداشته و همه آن ها تقريباً «خوب» ارزيابی شده است.

نکته قابل ذکر اين که در بحث ارتباطات، ملاک های اول، سوم و چهارم که مربوط به ارتباطات درون سازمانی می باشد بالاتر و ملاک های دوم و پنجم که مربوط به ارتباطات برون سازمانی می باشد، پايين تر ارزيابی شده اند.

در بررسی نتايج به دست آمده از اين ارزيابی به تفکيک مشخصات فردی نتايج زير به دست آمده است:

- تفاوت جنسيت، تفاوت معناداری در نتايج ارزيابی ايجاد نکرده است، ولی زنان اين ملاک ها را پايين تر از مردان ارزيابی نموده اند.

- ملاک های شاخصه ارتباطی، با بالا رفتن سن افراد ارزيابی کننده، بالاتر ارزيابی شده اند. افراد زير 25 سال، همه ملاک ها به جز ملاک چهارم را به صورت معناداری پايين تر از ديگر رده های سنی ارزيابی نموده اند. البته افراد بيش از 40 سال ميزان کمی از افراد 26 تا 40 سال ملاک ها را پايين تر ارزيابی نموده اند، اما ارزيابی آن ها بالاتر از افراد زير 25 سال می باشد.

 - با بهتر شدن و بالاتر رفتن مدرک تحصيلی افراد ارزيابی کننده، ملاک ها با تفاوت بسيار کم پايين تر ارزيابی شده اند، اما باعث اختلاف معناداری نشده اند.

- در بررسی به عمل آمده، با تغيير رشته تحصيلی افراد تغيير معناداری در ارزيابی ها صورت گرفته است. افرادی که رشته تحصيلی آن ها «علوم ارتباطات» و «مديريت» بوده است، پايين ترين ارزيابی را نسبت به ملاک های معرفی شده شاخصه «شايستگی های علمی» داشته اند. بدين صورت می توان گفت هر چه به موضوع تخصصی تر نگاه شود، بحث ارتباطات سطح پايين تري را در ميان مديران روابط عمومی دارد.

- اختلاف معناداری، با تغيير موقعيت سازمانی افراد در نتايج به دست آمده ايجاد نمی شود.

- با اين که سازمان های خصوصی، ملاک های شاخصه ارتباطی را بالاتر از سازمان های دولتی ارزيابی کرده اند؛ اما اين اختلاف، اختلاف معناداری نبوده است.

- «ميزان سابقه تاسيس روابط عمومی در سازمان» و «ميزان سابقه حضور افراد در حوزه روابط عمومی» در ارزيابی ملاک ها، تفاوت معناداری را باعث نشده است.

د) شايستگی های اخلاقی

جدول(4): نتايج به دست آمده از ارزيابی ملاک های شاخصه اخلاقی مديران روابط عمومی در سازمان های دولتی

در شاخص «شايستگی های ارتباطی»، تفاوت معناداری بين ملاک های پنج گانه مطرح شده وجود نداشته و همه آن ها تقريباً «خوب» ارزيابی شده است.

نکته قابل ذکر اين که در بحث ارتباطات، ملاک های اول، دوم و سوم که مربوط به برخورد با افراد درون سازمانی می باشد بالاتر و ملاک های چهارم و پنجم که مربوط به برخورد با افراد
برون سازمانی می باشد، پايين تر ارزيابی شده اند.

در بررسی نتايج به دست آمده از اين ارزيابی به تفکيک مشخصات فردی نتايج زير به دست آمده است:

- تفاوت جنسيت، تفاوت معناداری در نتايج ارزيابی ايجاد نکرده است، ولی زنان ملاک های اول تا سوم و پنجم را پايين تر از مردان ارزيابی نموده اند. در ملاک چهارم نظر مردان و زنان تقريباً يکسان بوده است.

- ملاک های شاخصه ارتباطی، با بالا رفتن سن افراد ارزيابی کننده، بالاتر ارزيابی شده اند. افراد زير 25 سال، همه ملاک ها را به صورت معناداری پايين تر از ديگر رده های سنی ارزيابی نموده اند. البته افراد بيش از 40 سال ملاک چهارم و پنجم را نسبت به افراد 26 تا 40 سال پايين تر ارزيابی نموده اند، اما ارزيابی آن ها بالاتر از افراد زير 25 سال می باشد.

 - با تغيير مدرک تحصيلی افراد ارزيابی کننده، اختلاف معناداری در نتايج مشاهده نشد.

- در بررسی به عمل آمده، با تغيير رشته تحصيلی افراد تغيير معناداری در ارزيابی ها صورت گرفته است. افرادی که رشته تحصيلی آن ها «علوم ارتباطات» بوده است، پايين ترين ارزيابی را نسبت به ملاک های معرفی شده شاخصه «شايستگی های اخلاقی» داشته اند. افرادی که در رشته «مديريت» تحصيل کرده بودند، نيز ملاک چهارم و پنجم را به صورت معناداری پايين تر از ديگر افراد ارزيابی کرده اند. نتايج نشان داد اگر با ديد تخصصی به موضوع نگاه شود، از لحاظ «شايستگی های اخلاقی» ارزيابی پايين تری از شرايط مديران روابط عمومی وجود دارد.

- اختلاف معناداری، با تغيير «موقعيت سازمانی» و «نوع سازمان» افراد در نتايج به دست آمده ايجاد نمی شود.

- همچنين «ميزان سابقه تاسيس روابط عمومی در سازمان» و «ميزان سابقه حضور افراد در حوزه روابط عمومی» در ارزيابی ملاک ها، تفاوت معناداری را باعث نشده است.

نتيجه نهايي

جدول(5): مقايسه نتايج به دست آمده از ارزيابی شاخصه های مديران روابط عمومی در سازمان های دولتی

همانگونه که در جدول بالا نيز مشاهده می شود، در بررسی ها و ارزيابی های به عمل آمده از شرکت کنندگان در پنجمين کنفرانس بين المللی روابط عمومی، شايستگی های «مديريتی» و «علمی» مديران روابط عمومی در سازمان های دولتی، سطح پايين تری نسبت به شايستگی های «ارتباطی» و «اخلاقی» آن ها دارد.

از ميان ملاک های بررسی شده نيز، ملاک پنجم شايستگی های علمی، «به کارگيری و استفاده از مشاوران روابط عمومی» بدترين و پايين ترين ملاک ارزيابی شده است.

همچنين ملاک دوم شايستگی های اخلاقی، «ميزان برخورد محترمانه با کارکنان و مشتريان» بالاترين و بهترين ملاک ارزيابی شده است.