مشاوره رسانه ای

روابط عمومی ضعیف و کشتار غیرنظامیان

حملات هوایی افغانستان و رسانه های مشترک

شارا/ نیویورک تایمز - 28/02/1388 - گزارش های زودهنگام حملات شدید هفته گذشته نیروهای آمریکایی به غیرنظامیان افغان در غرب افغانستان (5/5/09) حرکتی دیگر از رسانه ها بود که با پررنگ ساختن انکار و تکذیب از سوی مقامات آمریکایی و به نمایش گذاشتن تعداد کشته شدگان غیرنظامی، شکست روابط عمومی کاخ سفید را در عرصه جنگ رقم زد.

با نگاهی به عناوین می توان معنی نگاه رسانه به فجایع را درک کرد: «مرگ غیر نظامیان موضع حمایت از جنگ افغانستان را به خطر می اندازد.» (نیویورک تایمز، 7/5/2009) «مساله کشتار غیرنظامیان افغان  ادعاهای ایالت متحده را لکه دار کرده است.» (نشریه وال استریت، 7/5/2009) «کشتار غیرنظامیان افغان ایالات متحده را با مشکلات استراتژیک روبرو خواهد کرد.» (واشینگتن پست، 8/5/2009)

همانطور که در موارد مشابه نیز دیده شده، (اکسترا آپدیت، 8/07) حادثه در همان مراحل اولیه ضربه خود را به اهداف آمریکا وارد آورده است. نیویورک تایمز اعلام کرد که «کشتار غیرنظامیان عاملی سرنوشت ساز در ایجاد اختلاف با افغان ها در جنگ افغانستان بوده است.» به گفته اخبارگوی سی بی اس ایونینگ نیوز، کیتی کوریک، (6/5/2009): «گزارش تلفات غیرنظامیان در بدترین زمان ممکن رسید، درست در زمانی که دولت اوباما در حال آغاز به کار سیاست های جدید برای نابودی طالبان و متقاعد ساختن مردم افغانستان به همراهی با این برنامه ها بود.» دیگر رسانه های خبری نیز از عباراتی مشابه نظیر «زمان بسیار حساس» (واشینگتن پست، 7/5/2009) یا «نامناسب» (اسوشیتد پرس، 7/5/2009) برای دولت اوباما در رویارویی با این مساله استفاده کردند.

با اینکه باید در مورد گزارش های زودهنگام از چنین قساوت هایی با احتیاط بیشتری برخورد کرد، اما بسیاری اخبار رسیده  شدت انکار از سوی آمریکا را نشان می دهد. برخی مقامات نظامی آمریکایی که نخواستند نامشان فاش شود  هیچگونه مسئولیتی را در این رابطه نپذیرفتند و در عوض مرگ غیرنظامیان را به گردن نارنجک های طالبان و استفاده از «سپرهای انسانی» انداختند. به گزارش نیویورک تایمز (7/5/2009):

مقامات وزارت دفاع چهارشنبه گذشته اعلان کردند که تحقیقات از شاهدان نشان می دهد که غیرنظامیان افغان توسط نارنجک هایی که از سوی طالبان پرتاب شده کشته شده اند و سپس نظامیان اجساد را دور شهر چرخانده و آنها را قربانیان حملات هوایی آمریکا معرفی کرده اند.

به گفته یک مقام نظامی که نخواست به دلیل ادامه تحقیقات نامش فاش شود، تحقیقات میدانی اولیه از محل حادثه و اجساد نشان می دهد که احتمال کشته شدن افراد بر اثر انفجار نارنجک بیشتر بوده است تا بمب های بزرگ تری که در حملات هوایی به کار برده می شود.

میدان دادن به یک منبع گمنام که در مورد چنین حادثه ای شواهد چندانی هم در دست ندارد خوشایند نیست. در نسخه فردای تایمز (8/5/2009) به نظر می رسید منابع نظامی عقب نشینی کرده اند. «گزارش های اولیه ارتش آمریکا مبنی بر اینکه برخی از تلفات می تواند نتیجه نارنجک پرانی طالبان باشد، و مربوط به حملات هوایی آمریکا نیست، خیلی موثق نمی نماید.» این اظهارات روز پنجشنبه یک مقام پنتاگون است که از دقت اطلاعاتش نیز چندان مطمئن نبود.  همین جمله «خیلی موثق نمی نماید» بسیاری از خبرگزاری ها را قانع کرد و جملات مشابهی نیز در پی آن شنیده شد.

کایران چتری، اخبارگوی برنامه صبح آمریکای سی ان ان (8/5/09)، اعلام کرد: «سی ان ان مطلع شده است که طالبان در طی این هفته از زنان و مردان و کودکان به عنوان سپرهای انسانی در مقابل حملات هوایی آمریکا استفاده می کرده است.» این اظهار نظر معنی عبارت «مطلع شده» را کمی گنگ می سازد، زیرا گزارشگر سی ان ان از افغانستان به نام استن گرانت به جز مطالبات مقامات چیز بیشتری برای گزارش دادن نداشت («ما هنوز منتظر یک اظهار نظر رسمی هستیم، یک گزارش رسمی که از ارتش آمریکا در اینجا، کابل، به دست ما برسد»). باربارا استار، رابط سی ان ان و پنتاگون (6/5/09) خبر را از جانب مقامات آمریکایی در «نمایشی بس مهیب تر» جلوه داد – طالبان غیرنظامیان را کشته و سپس با اجساد آنان در منطقه رژه رفتند.

روز 8 می، واشینگتن پست بر این نکته تاکید کرد که حقیقت هرچه باشد افغان ها هر آنچه را بخواهند باور می کنند: «حقیقت آنچه در فاراه اتفاق افتاد ممکن است به بزرگی آن چیزی که افغانی ها تصور می کنند در مناطق دورافتاده غربی رخ داده نباشد. رابرت (گیت، منشی وزارت دفاع) گفت که طالبان پایه را بر مقصر دانستن ارتش آمریکا در کشتار غیرنظامیان گذاشته است.»

کوریک از سی بی اس (6/5/09) بر این گفته ژنرال ارتش، دیوید مک کران صحه گذاشت: «نتیجه هر چه باشد، این شایعات که ارتش آمریکا مسئول کشتار غیرنظامیان بوده به تنهایی می تواند بسیار مشکل ساز باشد، خصوصاً در این مقطع از زمان.» کوریک با نقل قول از ارزیابی مک کران گزارشش را پایان داد: «ژنرال اضافه کرد، از آنجایی که کشف حقیقت مستلزم صرف زمان است، آمریکا در جنگ تبلیغاتی مقابل طالبان که اغلب آمریکا را مسئول کشتار غیرنظامیان می داند، با شکست قطعی مواجه است.»

دیدن پوشش خبری شتابزده و ساده لوحانه رسانه ها به عنوان نشانی از شکست روابط عمومی آمریکا بسیار دشوار می نماید.

برای اطلاعات بیشتر از این موارد به آرشیو FAIR نگاه کنید:

نیویورک تایمز

تایم وارنر/سی ان ان

اسشیتدپرس

نیویورک تایمز/افغانستان

جنگ و ارتش

5/11/2009